Trong nhà máy nhiệt điện, hệ thống băng tải giữ vai trò quan trọng trong quá trình vận chuyển vật liệu, đặc biệt ở các khu vực cấp liệu, trung chuyển và đưa vật liệu đến các công đoạn xử lý tiếp theo.
Khi băng tải hoạt động ổn định, toàn bộ dây chuyền phía sau có thể duy trì nhịp vận hành liên tục. Ngược lại, chỉ một con lăn kẹt, một motor kéo quá tải, một khung đỡ bị lệch hoặc một điểm cấp liệu không ổn định cũng có thể làm ảnh hưởng đến toàn hệ thống.
Hư hỏng băng tải thường không xuất hiện ngay bằng một sự cố lớn. Ban đầu có thể chỉ là bụi bám dày, con lăn quay nặng, tiếng kêu bất thường, băng chạy lệch nhẹ, vật liệu rơi vãi nhiều hơn hoặc motor nóng hơn bình thường.
Trong môi trường nhà máy nhiệt điện, băng tải thường làm việc liên tục trong điều kiện nhiều bụi, tải lớn, rung động và vật liệu có tính mài mòn. Vì vậy, các chi tiết như con lăn, bạc đạn, gối đỡ, dây băng và khung thép rất dễ xuống cấp theo thời gian.
Một trong những vấn đề thường gặp là con lăn bị bụi bám dày, quay không đều hoặc kẹt cục bộ. Khi một số con lăn không còn quay trơn, lực ma sát trên dây băng tăng lên. Motor kéo phải làm việc nặng hơn, hộp giảm tốc chịu tải lớn hơn và dây băng dễ bị mòn không đều.
Nếu tình trạng này kéo dài, hư hỏng không còn nằm ở một con lăn riêng lẻ mà có thể lan sang toàn tuyến băng tải.
Một motor vẫn chạy không có nghĩa là hệ thống truyền động còn ổn định. Trong thực tế, motor kéo băng tải có thể đang phải chịu tải cao hơn thiết kế do con lăn kẹt, dây băng lệch, vật liệu bám dính, điểm cấp liệu không đều hoặc hộp giảm tốc hoạt động không còn trơn tru.
Khi motor làm việc trong môi trường nhiều bụi, vấn đề tản nhiệt cũng trở nên quan trọng. Bụi bám quanh vỏ motor, lưới bảo vệ, cánh quạt làm mát hoặc khu vực thông gió có thể làm nhiệt độ vận hành tăng lên.
Nếu kết hợp với tải kéo nặng và thời gian chạy liên tục, nguy cơ hư bạc đạn motor, suy giảm cách điện cuộn dây hoặc sự cố điện sẽ cao hơn.
Nhiều sự cố băng tải không bắt đầu từ dây băng hay motor, mà bắt đầu từ phần kết cấu đỡ. Khung băng tải nếu bị lệch, rung, rỉ sét, lỏng liên kết hoặc biến dạng sẽ làm con lăn không còn nằm đúng vị trí.
Khi đó dây băng có thể chạy lệch, mòn mép, cọ vào khung hoặc tạo tải không đều lên cụm truyền động.
Ở các khu vực vận chuyển vật liệu nặng, khung đỡ còn chịu thêm tác động từ rung động, va đập, bụi bám, ẩm và môi trường ngoài trời. Nếu chỉ thay con lăn hoặc chỉnh dây băng mà không kiểm tra khung đỡ, lỗi có thể lặp lại sau một thời gian ngắn.
Băng tải thường hư hỏng nhanh ở các vị trí cấp liệu và xả liệu. Đây là nơi vật liệu rơi xuống, va đập, tạo bụi, gây mài mòn và làm dây băng chịu tải cục bộ.
Nếu điểm cấp liệu không đều, vật liệu có thể dồn về một bên, làm băng chạy lệch hoặc làm con lăn chịu tải không cân bằng.
Các dấu hiệu cần quan sát gồm vật liệu rơi vãi nhiều, bụi phát sinh dày, lớp vật liệu bám trên con lăn, dây băng mòn cục bộ, tiếng va đập bất thường hoặc khung đỡ rung mạnh tại khu vực cấp liệu.
Cụm truyền động của băng tải thường bao gồm motor, hộp giảm tốc, khớp nối, tang chủ động, tang bị động, gối đỡ và các cơ cấu liên quan. Khi một chi tiết trong cụm này xuống cấp, toàn hệ thống có thể vận hành không ổn định.
Các dấu hiệu cần lưu ý gồm motor rung, hộp giảm tốc nóng, tiếng ồn bất thường, rò dầu, khớp nối lệch, tang kéo bị bám vật liệu, dây băng trượt hoặc lực kéo không đều.
Sau khi khảo sát, điều quan trọng không chỉ là liệt kê thiết bị hư, mà cần phân loại mức độ ưu tiên xử lý. Những hạng mục có nguy cơ gây dừng băng tải, mất an toàn hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng cần được đưa vào nhóm xử lý trước.
Con lăn kẹt, motor nóng, hộp giảm tốc có dấu hiệu bất thường, nguy cơ dừng tuyến.
Dây băng bị mòn, khung đỡ cần gia cố, điểm cấp liệu cần cải tạo.
Khu vực bụi bám, con lăn bắt đầu quay nặng, vật liệu rơi vãi nhưng chưa gây dừng tuyến.
Cách đánh giá theo mức độ ưu tiên giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch bảo trì, chuẩn bị vật tư đúng loại, bố trí nhân sự thi công và giảm thời gian dừng máy.
Doanh nghiệp nên khảo sát hệ thống băng tải khi xuất hiện các dấu hiệu như băng chạy lệch, con lăn kêu, con lăn không quay, motor nóng, hộp giảm tốc phát tiếng ồn, dây băng mòn nhanh, vật liệu rơi vãi nhiều, bụi bám dày, khung băng tải rung hoặc tuyến băng thường xuyên phải dừng để xử lý lỗi nhỏ.
Ngoài ra, khảo sát cũng nên được thực hiện trước kỳ bảo trì, trước khi thay dây băng, thay motor, thay hộp giảm tốc hoặc khi nhà máy cần đánh giá lại khả năng vận hành của tuyến băng tải sau thời gian dài sử dụng.
BKIS hỗ trợ doanh nghiệp kiểm tra hiện trạng băng tải, con lăn, motor kéo, khung đỡ, cụm truyền động và hệ vận chuyển vật liệu; từ đó đề xuất phương án bảo trì, sửa chữa, thay thế vật tư hoặc cải tạo hạng mục xuống cấp theo đúng tình trạng thực tế.